Jak założyć firmę jednoosobową?

Własna firma to dla wielu osób pierwszy krok do większej niezależności zawodowej. Firma w formie jednoosobowej działalności gospodarczej (czyli JDG) pozostaje przy tym najprostszą i najpopularniejszą formą prowadzenia biznesu w Polsce. Jej założenie jest bezpłatne, formalności z nią związane można załatwić przez Internet, a działalność w jej przypadku możliwa jest do rozpoczęcia nawet tego samego dnia.

W praktyce jednak samo złożenie wniosku do CEIDG to dopiero początek. Przedsiębiorca musi bowiem podjąć szereg decyzji dotyczących opodatkowania, składek ZUS czy rejestracji do VAT. Od tych wyborów często zależy wysokość przyszłych obciążeń podatkowych.

W tym artykule wyjaśniamy, jak założyć jednoosobową działalność oraz na co warto zwrócić uwagę jeszcze przed rejestracją firmy.

Kto może założyć firmę jednoosobową?

Co do zasady działalność gospodarczą może założyć każda pełnoletnia osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy przedsiębiorca jest pracownikiem, studentem, emerytem czy osobą bezrobotną.

W wielu branżach rozpoczęcie działalności nie wymaga uzyskania żadnych dodatkowych zezwoleń. Są jednak wyjątki. Niektóre rodzaje działalności wymagają koncesji, wpisu do rejestru działalności regulowanej albo uzyskania odpowiednich uprawnień zawodowych. Dlatego jeszcze przed rejestracją firmy warto sprawdzić, czy planowany biznes nie podlega szczególnym wymogom.

Więcej na temat tego, jak przygotować się do założenia własnej firmy możesz dowiedzieć się z naszego artykułu Jak przygotować się do założenia firmy?

Jak zarejestrować działalność gospodarczą?

Rejestracja jednoosobowej działalności gospodarczej odbywa się poprzez złożenie wniosku CEIDG-1.

Można to zrobić:

1. przez Internet za pośrednictwem systemu CEIDG,
2. osobiście w urzędzie miasta lub gminy,
3. listownie (z podpisem notarialnie poświadczonym).

We wniosku należy wskazać m.in.:

1. nazwę firmy,
2. adres prowadzenia działalności,
3. datę rozpoczęcia działalności,
4. kody PKD określające rodzaj wykonywanej działalności,
5. wybraną formę opodatkowania.

Po prawidłowym złożeniu wniosku i jego przetworzeniu przez system przedsiębiorca  uzyskuje wpis do CEIDG, co zwykle ma miejsce jeszcze tego samego dnia roboczego. Dane z systemu przekazywane są przy tym automatycznie do urzędu skarbowego, GUS-u oraz ZUS-u.

Jaką nazwę może mieć jednoosobowa firma?

W przypadku JDG firma przedsiębiorcy musi zawierać jego imię i nazwisko.

Dopuszczalne jest jednoczesne używanie dodatkowego oznaczenia marketingowego, np.: „Jan Kowalski Usługi Informatyczne”. Warto przy tym pamiętać, że nazwa firmy będzie widoczna na fakturach, umowach oraz w publicznych rejestrach.

Jak wybrać odpowiednie kody PKD?

Kody PKD określają zakres prowadzonej działalności. Przedsiębiorca wskazuje jeden kod przeważającej działalności oraz dowolną liczbę kodów dodatkowych. W praktyce warto już na etapie rejestracji uwzględnić planowane kierunki rozwoju firmy.

Błędny lub zbyt wąski dobór kodów PKD zwykle nie powoduje poważnych konsekwencji, ale może utrudniać korzystanie z niektórych programów wsparcia lub dotacji.

Jaką formę opodatkowania wybrać?

To jedna z najważniejszych decyzji podejmowanych przy zakładaniu firmy. Przedsiębiorca może wybrać:

Skalę podatkową

Tutaj dochód opodatkowany jest według stawek 12% i 32%. Forma ta pozwala korzystać z większości ulg podatkowych oraz wspólnego rozliczenia z małżonkiem.

Podatek liniowy

Dochód opodatkowany jest stawką 19%, niezależnie od jego wysokości. To rozwiązanie często wybierane przez specjalistów i przedsiębiorców osiągających wyższe dochody.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Podatek obliczany jest od przychodu, bez pomniejszania go o koszty podatkowe. Wysokość stawki zależy od rodzaju działalności i może wynosić m.in.: 2%, 3%, 5,5%, 8,5%, 12%, 14%, 15% lub 17%.

Nie istnieje jedna najlepsza forma opodatkowania dla wszystkich przedsiębiorców. Wybór powinien być poprzedzony analizą planowanych przychodów, kosztów oraz sytuacji rodzinnej podatnika. Dlatego, jeżeli planujesz założenie jednoosobowej firmy i chciałbyś wybrać optymalną dla siebie formę opodatkowania, zapraszamy do wprawieni.pl – kontakt.

Czy firma jednoosobowa musi rejestrować się do VAT?

Nie każdy przedsiębiorca musi być podatnikiem VAT. W wielu przypadkach można korzystać z tzw. zwolnienia podmiotowego. Zwolnienie to dotyczy podatników, u których wartość sprzedaży nie przekracza ustawowego limitu, który w 2026 r. wynosi 240.000,00 zł.

Ze zwolnienia tego korzystają często przedsiębiorcy świadczący usługi na rzecz osób fizycznych lub prowadzący niewielką działalność usługową. Należy jednak pamiętać, że ustawa przewiduje szereg wyjątków. Niektóre rodzaje działalności, w szczególności usługi prawnicze oraz niektóre usługi doradcze, wyłączają możliwość korzystania ze zwolnienia niezależnie od wysokości osiąganych obrotów.

Kasa fiskalna w firmie jednoosobowej

Co do zasady przedsiębiorcy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej mogą korzystać ze zwolnienia z obowiązku posiadania kasy fiskalnej do momentu przekroczenia obrotu w wysokości 20.000 zł rocznie. W przypadku rozpoczęcia sprzedaży w trakcie roku limit ten ustala się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności.

Należy jednak pamiętać, że dla niektórych rodzajów działalności zwolnienie to nie ma zastosowania i kasa fiskalna jest obowiązkowa od dnia pierwszej sprzedaży. Oznacza to, że np. fryzjer, kosmetyczka czy mechanik samochodowy świadczący usługi na rzecz klientów indywidualnych nie mogą korzystać ze zwolnienia wynikającego z limitu 20.000 zł i co do zasady powinni rozpocząć ewidencjonowanie sprzedaży na kasie fiskalnej od początku wykonywania takich usług.

ZUS po założeniu działalności

Założenie firmy oznacza również obowiązki związane z ubezpieczeniami społecznymi oraz składką zdrowotną. W zależności od sytuacji przedsiębiorca prowadzący jednoosobową firmę może korzystać z kilku preferencji:

Ulga na start

Osoby rozpoczynające działalność gospodarczą po raz pierwszy (lub ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od jej zakończenia), które nie wykonują na rzecz byłego pracodawcy czynności odpowiadających czynnościom wykonywanym wcześniej (tj. w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym) w ramach stosunku pracy, mogą skorzystać z tzw. ulgi na start. Takie osoby przez pierwsze 6 miesięcy nie opłacają składek na ubezpieczenia społeczne, płacąc jedynie składkę zdrowotną.

Preferencyjny ZUS

Po zakończeniu ulgi na start przedsiębiorca może przez kolejne 24 miesiące opłacać preferencyjne składki społeczne liczone od obniżonej podstawy. W 2026 r. sumaryczne składki społeczne tak wyliczone razem z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym wynoszą około 456 zł miesięcznie (bez składki zdrowotnej).

Mały ZUS Plus

Po wykorzystaniu preferencyjnego ZUS-u część przedsiębiorców może skorzystać z programu Mały ZUS Plus. Rozwiązanie to jest przeznaczone dla firm osiągających niższe przychody, a wysokość składek zależy tu od osiąganego dochodu. Warunkiem jest m.in. nieprzekroczenie 120.000,00 zł przychodu w poprzednim roku podatkowym. Zgodnie z komunikatem ZUS-u od 2026 r. przedsiębiorcy mogą przy tym korzystać z tej ulgi przez maksymalnie 36 miesięcy w każdym 60-miesięcznym okresie prowadzenia działalności.

Więcej o preferencji Mały ZUS Plus dowiesz się z naszego artykułu Mały ZUS Plus w 2026 roku – nowe zasady, czyli reset okresów korzystania z ulgi i dodatkowe 12 miesięcy.

Pełny ZUS

Po zakończeniu okresów preferencyjnych przedsiębiorca przechodzi na tzw. pełny ZUS. W 2026 r. składki społeczne wraz z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym wynoszą 1.926,76 zł miesięcznie, nie licząc składki zdrowotnej, której wysokość zależy od wybranej formy opodatkowania.

Przed rozpoczęciem działalności warto przeanalizować nie tylko podatek dochodowy, ale również przyszłe obciążenia składkowe. W wielu przypadkach to właśnie składki ZUS mają bowiem największy wpływ na opłacalność prowadzenia biznesu.

Czy przedsiębiorca musi posiadać firmowy rachunek bankowy?

Przepisy nie nakładają obowiązku zakładania odrębnego rachunku firmowego w każdej sytuacji. W praktyce jednak posiadanie oddzielnego konta znacząco ułatwia prowadzenie działalności, rozliczenia podatkowe oraz współpracę z biurem rachunkowym. Dodatkowo część przedsiębiorców ma obowiązek dokonywania określonych płatności za pośrednictwem rachunku bankowego, a przedsiębiorcy będący czynnymi podatnikami VAT powinni również pamiętać o zgłoszeniu rachunku do wykazu podatników VAT (tzw. białej listy VAT). Korzystanie z odrębnego rachunku firmowego pozwala także łatwiej oddzielić wydatki prywatne od firmowych, co ułatwia późniejsze rozliczenia i ogranicza ryzyko pomyłek.

Podsumowanie

Założenie firmy jednoosobowej jest obecnie szybkie i stosunkowo proste. Sam wpis do CEIDG można uzyskać nawet w ciągu jednego dnia i to bez ponoszenia jakichkolwiek opłat urzędowych.

Najważniejsze decyzje nie dotyczą jednak samej rejestracji, lecz wyboru sposobu opodatkowania, rozliczeń VAT oraz zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym. To te elementy będą bowiem wpływać na wysokość obciążeń przedsiębiorcy przez kolejne lata prowadzenia działalności.

Właśnie dlatego przed założeniem firmy warto poświęcić chwilę na analizę planowanego modelu biznesowego i wybrać rozwiązania najlepiej dopasowane do konkretnej sytuacji.

Podstawa prawna:

• art. 4 ust. 1, art. 17 oraz art. 18 Prawa przedsiębiorców,
• art. 5 ust. 1, art. 6 ustawy o CEiDG,
• art. 9a ustawy o PIT,
• art. 113 ust. 1 i ust. 13 ustawy o VAT,
• art. 18, art. 18a, art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,
• rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2024 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących.