Jakie są różnice między prokurentem a członkiem zarządu w spółce z o.o.?

Prokurent i członek zarządu w spółce z o.o. to dwie różne funkcje. Choć zakres uprawnień wynikający z nich jest podobny, to pomiędzy prokurą a byciem w zarządzie spółki istnieją istotne różnice, o których należy wiedzieć. Dotyczą one przede wszystkim charakteru możliwych działań i kwestii odpowiedzialności.

Członek zarządu w spółce z o.o. – kim jest? Najważniejsze prawa i obowiązki

Członek zarządu spółki to osoba fizyczna powołana uchwałą zgromadzenia wspólników (chyba że umowa spółki zakłada w tym zakresie inną formę, np. przyznaje prawo powołania członka zarządu danemu wspólnikowi).

Członek zarządu wchodzi przy tym w skład zarządu spółki, a więc organu odpowiadającego za prowadzenie spraw spółki i reprezentowanie jej wobec podmiotów trzecich.

Każdy członek zarządu ma w związku tym prawo, ale też obowiązek, prowadzenia spraw spółki.  Reprezentuje ją także przy wszelkich czynnościach sądowych i pozasądowych, mogąc przy tym podejmować wiążące decyzje zgodnie z określonymi zasadami reprezentacji.

Czym jest prokura i kim jest prokurent? Funkcja prokurenta w spółce z o.o. Prokurent a członek zarządu (czy prokurent jest członkiem zarządu spółki?)

Prokura to natomiast szczególny rodzaj pełnomocnictwa udzielanego przez firmę do reprezentowania jej w czynnościach sądowych i pozasądowych, w tym w sprawach majątkowych i prawnych. Zakres prokury (wynikający z przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu spółek handlowych) jest przy tym szeroki i pozwala na reprezentowanie spółki we wszystkich sprawach związanych z jej działalnością, z wyłączeniem szczególnych czynności wymagających odrębnego, specjalnego pełnomocnictwa. Prokura nie obejmuje bowiem między innymi uprawnień do zbycia przedsiębiorstwa, oddania go do czasowego korzystania, obciążenia czy zbycia nieruchomości.

Prokura, choć daje więc podobnie szeroki zakres uprawnień, do tego, który przysługuje członkom zarządu spółki z o.o., ma pewne ograniczenia. Prokurent ma bowiem umocowanie jedynie do reprezentowania spółki. W przeciwieństwie do członka zarządu spółki nie ma formalnego obowiązku działania w imieniu i na rzecz spółki (choć obowiązek ten może powstać na przykład w wyniku podpisania dodatkowego stosunku prawnego, takiego jak umowa o pracę).

Prokurent w praktyce jest więc osobą wspierającą zarząd w codziennych obowiązkach i działaniach operacyjnych oraz przy podejmowaniu ważnych decyzji. Może także skutecznie zarządzać wieloma sprawami spółki bez konieczności angażowania w to zarządu. Muszą być to jednak sprawy związane z reprezentowaniem spółki w zakresie jej działalności. Prokurent nie może przy tym podejmować działań dotyczących stosunków wewnętrznych w spółce. Nie podpisuje również sprawozdań finansowych.

Prokurent w spółce z o.o. jest przy tym powoływany przez zarząd spółki – z wymaganą zgodą wszystkich jej członków (niezależnie od zasad reprezentacji).

Więcej o tym, kim jest prokurent i za co dokładnie odpowiada, przeczytać możesz w osobnym wpisie na naszym blogu Prokurent spółki — kim jest i za co odpowiada? Zapraszamy do zapoznania się z tym materiałem.

Różnica między prokurentem a członkiem zarządu w spółce z o.o. w zakresie odpowiedzialności

Przy powyższych definicjach zakreśliliśmy już pewne istotne różnice między prokurentem a członkiem zarządu w spółce z o.o.

Różnicą, o której dotychczas nie powiedzieliśmy, a która jest bardzo ważna, jest natomiast zakres odpowiedzialności.

Choć zarówno prokurent, jak i członek zarządu spółki z o.o. mogą odpowiadać za swoje działania lub zaniechania na podstawie ogólnych przepisów Kodeksu cywilnego o odpowiedzialności odszkodowawczej (na zasadzie winy), to jednak między tymi funkcjami istnieje istotna różnica na gruncie odpowiedzialności za zobowiązania i zaległości podatkowe spółki.

 W zakresie odpowiedzialności za zobowiązania spółki:

• Członkowie zarządu spółki z o.o. odpowiadają solidarnie, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna (na podstawie art. 299 § 1 k.s.h.);
• Prokurenci nie odpowiadają, gdyż nie ma podstawy prawnej, która by to regulowała (a prokurent jest jedynie pełnomocnikiem, a nie organem spółki lub jej wspólnikiem).

W zakresie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki natomiast:

• Członkowie zarządu spółki z o.o. odpowiadają solidarnie, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna (na podstawie art. 116 § 1 o.p.);
• Prokurenci odpowiadają wyłącznie w przypadku działania jako pełnomocnicy nieposiadającej zarządu spółki z o.o. w organizacji (ewentualnie prostej spółki akcyjnej w organizacji lub spółki akcyjnej w organizacji) – na podstawie art. 116 § 3 o.p.

Prokurent w przeciwieństwie do członka zarządu, co do zasady, nie ponosi też odpowiedzialności na gruncie przepisów prawa upadłościowego.

Różnice między prokurentem a członkiem zarządu w spółce z o.o. – podsumowanie (członek zarządu a prokurent)

Prokurent, podobnie jak członek zarządu w spółce z o.o., ma szerokie uprawnienia. Uprawnienia te w przypadku prokury nie oznaczają jednak prawa i obowiązku do prowadzenia wszystkich spraw spółki, ale jedynie możliwość reprezentowania spółki w zakresie jej działalności. Prokurent nie może przy tym podejmować szczególnych czynności wymagających odrębnego pełnomocnictwa, a także wykonywać działań, które dotyczą stosunków wewnętrznych w spółce. Nie podpisuje również sprawozdań finansowych firmy.

Prokurent ma przy tym węższy zakres odpowiedzialności niż członek zarządu. W przeciwieństwie do członka zarządu nie odpowiada bowiem solidarnie za zobowiązania spółki. Za zaległości podatkowe może natomiast odpowiedzieć wyłącznie wtedy, gdy działa jako pełnomocnik nieposiadającej zarządu spółki z o.o. w organizacji. Prokurent, co do zasady, nie ponosi też odpowiedzialności na gruncie przepisów prawa upadłościowego.

Zastanawiasz się, czy prokurent może być jednocześnie zarówno prokurentem, jak i członkiem zarządu? Odpowiedź na te pytania znajdziesz w artykule Czy wspólnik spółki z o.o. może być jej prokurentem?

Podstawa prawna: art. 109¹-109⁸ k.c., art. 415 k.c., art. 18 k.s.h., art. 41 k.s.h., art. 201-211 k.s.h., art. 299 k.s.h., art. 116 o.p., art. 21 p.u.